Prof. Gerard Labuda (1916-2010)

W piątek 1 października 2010 r. w Poznaniu zmarł prof. Gerard Labuda - wybitny historyk, mediewista, specjalista w dziedzinie historii Pomorza i Kaszub, członek założyciel oraz honorowy członek Instytutu Kaszubskiego w Gdańsku, doktor honoris causa wielu krajowych i zagranicznych uczelni.
Prof. Labuda urodził się 28 grudnia 1916 r. w Nowej Hucie koło Kartuz, dzieciństwo spędził w Luzinie, gdzie rozpoczął naukę w czteroklasowej szkole powszechnej. Następnie uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Wejherowie. W 1936 r. rozpoczął studia historyczne na Uniwersytecie Poznańskim. Podczas studiów pisał rozprawy historyczne, a jego monografia o biskupie Chrystianie zyskała status monumentalnej pozycji w polskiej historiografii. Studia historyczne przerwał mu wybuch II wojny światowej, kontynuował je na tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich z siedzibą w Warszawie. Tam otrzymał w 1943 r. tytuł magistra na podstawie wydanej w 1937 publikacji Polska i krzyżacka misja w Prusach. Doktorat obronił w 1944 r., również na podstawie przedwojennej rozprawy Założenia Arcybiskupstwa Magdeburskiego i Biskupstwa Poznańskiego na tle wschodniej polityki misyjnej. W okresie okupacji pracował jako księgowy w niemieckim zarządzie Liegenschaftverwaltung w Chrobrzu, równolegle wykładał konspiracyjnie historię średniowieczną Polski w filii Uniwersytetu Ziem Zachodnich w Kielcach. Po wojnie zatrudniony został na Uniwersytecie Poznańskim. W 1946 habilitował się na podstawie rozprawy Studia nad początkami państwa polskiego, w większej części napisanej w czasie okupacji. Okresowo pełnił wówczas funkcję prodziekana Wydziału Humanistycznego, lecz zrezygnował z niej ze względu na stan zdrowia i nadmiar obowiązków. Od 1950 r. był profesorem Uniwersytetu Poznańskiego, a od 1953 także w Instytucie Historii PAN - tamże na czele Zakładu Historii Pomorza. W latach 1962-1965 pełnił funkcję rektora UAM. Od 1964 r. członek korespondent PAN, od 1968 członek rzeczywisty, w latach 1972-1980 prezes oddziału poznańskiego, w latach 1984-1989 wiceprezes; w latach 1989-1994 prezes reaktywowanej PAU, następnie prezes honorowy. W latach 1972-1975 i 1980-1981 prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1996 r. należał do grona założycieli Instytutu Kaszubskiego w Gdańsku, którego członkiem pozostał do końca życia.

Przez całe długie i pracowite życie podkreślał swoje kaszubskie pochodzenie. Dla społeczności kaszubskiej najważniejszym, pomnikowym dziełem jego życia pozostanie Historia Kaszubów w dziejach Pomorza, t. I. Czasy średniowieczne, wydane przez nasz Instytut w 2006 r., w którym obchodzono jubileusz 90-lecia urodzin Profesora. Bez wątpienia, w Zmarłym straciliśmy najwybitniejszego historyka kaszubskiego ostatniego stulecia.

Cześć Jego pamięci!


Profesor Gerard Labuda

INSTYTUT KASZUBSKI
80-837 Gdańsk, ul. Straganiarska 20-22
tel. +48 58 346 22 31, fax +48 58 346 23 27
e-mail:
instytutkaszubski@wp.pl